Σπήλαια

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ"

Κωλομουζάφι ή Μικρό Μουζί

Κοντά στο χωριό Έρημος του Δήμου Οιτύλου στην Λακωνική Μάνη τοποθετείται το βάραθρο Κωλομουζάφι. Βορειότερα από αυτό γύρω στα 300μ. υπάρχει το ανοιχτό μεγάλο βάραθρο η Βαθιά Μουζή, το ποιο γνωστό από τα σπήλαια της γύρω περιοχής.

Το εν λόγω βάραθρο είχε εξερευνηθεί από τον ΣΠΕΛΕΟ παλαιότερα. Για κάποιο άγνωστο λόγο, προφανώς λάθος πληροφορία, το ονόμασαν Μικρό Μουζί, ενώ ο οδηγός μας στην περιοχή κ. Γιάννης Κουτσολιάκος, όπως και άλλοι κάτοικοι της Ερήμου μας διαβεβαίωσαν, ότι ονομάζεται Κωλομουζάφι.

Η είσοδος του Σπηλαίου βρίσκεται 1,5 χμ. περίπου Δ/ΒΔ του χωριού. Συγκεκριμένα μετά την βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας ακολουθώντας τον πρώτο χωματόδρομο δεξιά έως το τέλος του αφήνουμε τα αυτοκίνητα και πάμε Δ. ψάχνοντας τις συντεταγμένες: Ν36033,258 Ε22023,731.

Το στόμιο του βαράθρου αν και είναι μεγάλο, είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστεί διότι είναι καλά κριμένο από τα πουρνάρια και τις αγριελιές και διάφορους θάμνους που οργιάζουν ολόγυρα της εισόδου, που μόνο «έρημο» δεν θυμίζει.

Η πρόσβασή στο σπήλαιο γίνεται από την βόρεια πλευρά που λόγω της ομαλότητας του εδάφους κατηφορίζει μέσα στο στόμιο του βαράθρου. Φτάνοντας στην δυτική πλευρά 20 μ. κάτω από την επιφάνεια της γης, είναι αδιανόητο να συνεχίσει κάποιος χωρίς τη χρήση σπηλαιολογικών σχοινιών. Το μικρό πατάρι που υπάρχει στην εσοχή του βράχου βοηθάει για την προετοιμασία της καθόδου. Συνεχίζοντας από εκεί κάθετα και βαθύτερα γύρω στα 35 μ. στο εσωτερικό του σπηλαίου, ένας σφηνωμένος βράχος εμποδίζει την κάθετη πορεία, δημιουργώντας άλλο ένα πατάρι 3,5 μ., οπότε με ένα καρφί ακόμη, συνεχίζουμε. Μετά το δεύτερο πατάρι το βάραθρο γίνετε πλατύτερο στις δυο πλευρές Α και Δ. Με άλλα 40 μ. κατάβαση βρισκόμαστε στην μέση της πρώτης αίθουσάς του.

Αυτή έχει 80 μ. μήκος και 18 μ. πλάτος. Προς τα νότια το σπήλαιο τελειώνει γρήγορα μετά από ένα σκαλοπάτι 3 μ. ύψους. Εντύπωση προκαλούν τα κάθετα ασβεστολιθικά πετρώματα της Α και Δ πλευράς του σπηλαίου, όπως επίσης και οι καταρράκτες που σχηματίστηκαν από το χώμα και το νερό που έχουν εισχωρήσει από τις ρωγμές του βράχου. Προχωρώντας βόρεια στην κατηφορική αίθουσα, μπροστά μας ανοίγεται ένα πέτρινος θόλος. Αριστερά μας το σταλαγμιτικό υλικό σχηματίζει μια μικρή «μέδουσα» και δεξιά «κουρτίνες» από παραπετασματοειδείς σταλακτίτες.

Από αυτό το σημείο ξεκινάει η δεύτερη αίθουσα μετά από ένα κατέβασμα των 7 μ. και αριστερά υπάρχει η μοναδική κολώνα που είδαμε στο σπήλαιο. Δύο διάδρομοι δίνουν συνέχεια στο σπήλαιο. Το πρώτο κατευθύνεται ανατολικά και μετά από 17 μ. στενεύει αρκετά, αλλά μια μικρή τρύπα μας επιτρέπει να καταλάβουμε, ότι το σπήλαιο συνεχίζει μόνο που δεν μας επιτρέπεται η πρόσβαση. Ο δεύτερος διάδρομος συνεχίζει νότια για 60.είναι παράλληλος με την πρώτη αίθουσα, με έντονη κλήση. Το δάπεδο είναι γεμάτο φερτά υλικά, μικρές πέτρες και χώματα, όπως επίσης και όλο σχεδόν το δάπεδο του σπηλαίου. Φτωχός ο διάκοσμος του δεύτερου διαδρόμου, με μικρούς σταλακτίτες να κρέμονται από τις χαμηλές οροφές. Στους δύο κάτω διαδρόμους του σπηλαίου φαίνεται να καταλήγουν και τα νερά της βροχής που εισχωρούν μέσα στο σπήλαιο.

Στην δεύτερη αίθουσα οι κλιματολογικές συνθήκες ήταν: η υγρασία 85% και η θερμοκρασία 13 Co στις 12:30 μ.μ. και χωρίς έντονη σταγονοροή. Στο σπήλαιο βρήκαμε μόνο λίγα διπλόποδα και τίποτα άλλο δεν μας έκανε εντύπωση.

Ανάμεσα όμως από τα φερτά υλικά και συγκεκριμένα στον τελευταίο διάδρομο του σπηλαίου βρήκαμε ένα μικρό μελανόμορφο όστρακο αγγείου (1 εκ. Χ 1 εκ.) προφανώς παρασυρμένο από τα νερά μαζί με πέτρες και χώματα ή τυχόν λατρευτική ρίψη. Ήταν το μοναδικό, αφού δεν καταφέραμε να εντοπίσουμε κάποιο άλλο κομμάτι στα δάπεδα του σπηλαίου.

Δεν είναι τυχαίο γεγονός, αφού πολύ κοντά στο Κωλομουζάφι υπάρχει λιθανάγλυφο σκαλισμένο σε βράχο, με παράσταση που απεικονίζει έναν άντρα να κρατάει κάτι (μάλλον ρόπαλο) με το δεξί του χέρι, λέγεται ότι είναι παράσταση του Ηρακλή, αλλά δεν καταφέραμε να βρούμε περισσότερα στοιχεία για την βραχογραφία.

Σχετικά με την βραχογραφία η λαϊκή παράδοση δίνει την δικιά της ερμηνεία, την οποία μας διηγήθηκε ο οδηγός μας κ. Γιάννης Κουτσολιάκος:

«Μια γυναίκα πήγαινε στα χωράφια για να δουλέψει, με το μωρό της στην νιάκα (έτσι λεγόταν στην Μάνη μια αυτοσχέδια κούνια, η οποία κρεμιόταν στην πλάτη ή από κάποιο σταθερό σημείο, όταν η μάνα δούλευε). Στην διαδρομή το μωράκι έκανε την σωματική του ανάγκη και λερωμένο πλέον άρχισε να κλαίει. Η μητέρα του θέλοντας να το καθαρίσει και μη βρίσκοντας τίποτα άλλο σκέφτηκε τις φέτες από ψωμί που είχε μαζί της για κολατσιό αναγκάστηκε να το κάνει με αυτό. Ο Θεός για να την τιμωρήσει για την ασέβεια αυτή προς τον άρτο, το πολυτιμότερο αγαθό μετά το νερό στην ξερή Μάνη, την τιμώρησε, αφού την πέτρωσε για πάντα στον εν λόγω βράχο μαζί με το μωρό της για παραδειγματισμό».

Το Κωλομουζάφι, τα άλλα γειτονικά βάραθρα και οι δολίνες που ανοίγονται σε ασβεστολιθικά πετρώματα γύρω από το χωριό Έρημος δημιουργούν ένα καρστικό «πάρκο» που αξίζει να μελετηθεί γεωλογικά. Γενικότερα στην περιοχή γύρω από το χωριό θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα συγκρότημα σπηλαίων για αθλητική σπηλαιολογία, αλλά και σαν τουριστικό αξιοθέατο. Καθώς είναι ένα σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο, σε μια ακτίνα 4 χλμ. ν ανοίγονται 4 βάραθρα, 3 δολίνες και 2 οριζόντια σπήλαια.

Ευχαριστούμε από καρδιάς τον κ. Γιάννη Κουτσολιάκο από το χωριό Έρημος του Δήμου Οιτύλου, για όλα όσα μας έδειξε, μας είπε και ιδιαίτερα επειδή μας περίμενε με υπομονή τόσες ώρες μέχρι να βγούμε από τα σπήλαια.