ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ"

Σπηλαιοβάραθρο Πλακουρήθρα

Κείμενο Γιάννης Κοφινάς

Για άλλη μια φορά προκύπτει σπηλαιολογική αποστολή με προορισμό τη γραφική Μάνη. Αμέτρητοι διατηρητέοι, παραδοσιακοί οικισμοί, λιτή ζωή και φύση. Ακροθαλασσιές προσβάσιμες και δυσπρόσβατες, αλλά και ενδιαφέροντα έγκοιλα φαινόμενα. Αρχηγός της αποστολής και πρωτοβουλίας ο μανιάτης γιατρός Δημήτρης Κομπιλήρης από το Πραστίο, έμπειρο και παλιό μέλος του ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο. (Σπηλαιολογικού Ελληνικού Εξερευνητικού Ομίλου).

Διετέλεσε για πολλά χρόνια μέλος στο Δ.Σ. με πλούσιο σπηλαιολογικό έργο στη Μάνη. Προορισμός άφιξης ο Αι Γιώργης στη διασταύρωση για Μέζαπο του Δήμου Ανατολικής Μάνης. Φιλοξενία με πρωτοβουλία του Δημήτρη Δημητρακάκου καταγόμενου από εκεί, που παρόλο που δεν μπορεί να συμμετέχει λόγω εργασίας, φροντίζει τα μέγιστα για την παραμονή μας και φιλοξενία εκεί. Μας παραδίδει κλειδιά σε πανέμορφη πυργοκατοικία, με βεράντα το Ιόνιο και τον εντυπωσιακό Μέζαπο, απέναντι το ακρωτήρι με τον τεράστιο γκρεμό και το Τηγάνι γεμάτο αρχαιολογικά μνημεία.

Το πρωί τα ρόδινα χρώματα του ήλιου, που βγαίνει από το σκληροτράχηλο Σαγγιά, φωτίζουν τη φύση δίνοντάς της όλο το ανάγλυφο που αρμόζει στο τοπίο. Μετά το πρωινό, όλη η συντροφιά μένει καρφωμένη πάνω στους πύργους, που αγέρωχοι στέκουν πανύψηλοι. Θυμίζουν τις ατέλειωτες σελίδες της ιστορίας, που γράφτηκε στο τόπο αυτό το λεύτερο, που σήκωσε το ανάστημά του κηρύσσοντας τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στεκόμαστε στην όμορφη πλατεία, με την παιδική χαρά και το φρέσκο-ανακαινισμένο εκκλησάκι. Ένας γέροντας, που δείχνει αμέσως τα αισθήματα φιλοξενίας της μανιάτικης ψυχής, μας λέει ιστορίες και μας ξεναγεί μέχρι απέναντι από το δρόμο όπου στέκεται το παμπάλαιο εκκλησάκι μεγαλιθικής αρχιτεκτονικής με σκεπή από πλάκες (τίκλες).

Ένας πανέμορφος ξυλοκόκορας στέκεται εκεί και μετά τρομαγμένος φεύγει και κρύβεται πέρα στα λιόδεντρα που είναι διάσπαρτα στις πεζούλες έξω από το χωριό. Μερικά παιδιά της παρέας περιεργάζονται παράξενα έναν μικρό θάμνο λέγοντας ο καθένας τα δικά του. Δεν μπορώ να τους κρατήσω στα ερωτήματά τους και τους εξηγώ ότι είναι τα λούπινα που κατά κόρον υπάρχουν στη περιοχή αυτή, αφού αλλού είναι άγνωστα, ενώ ο παππούς συμπληρώνει τις λεπτομέρειες παραγωγής και επεξεργασίας.

Αργότερα ετοιμαζόμαστε για την κάθοδο στο σπήλαιο-βάραθρο της Πλακουρήθρας. Παίρνουμε τα αυτοκίνητα και κατεβαίνουμε προς τον Μέζαπο. Λίγο πιο κάτω, σε αριστερή στροφή, συνεχίζει ίσια χωματόδρομος για λίγο αφού είναι αδιέξοδος. Συνεχίζει όμως με μονοπάτι, ανάμεσα από πεζούλια και στα 300μ. περίπου προς τη δεξιά ρεματιά, είναι ανάμεσα σε βράχια η μικρή τρύπα, είσοδος του σπηλαίου.

Δένουμε σχοινί και συρμάτινη σκάλα και τα ρίχνουμε μέσα στο βάραθρο (τρύπα οροφής του σπηλαίου) γύρω στα 5,90μ. Η είσοδος έχει κλαδιά και χώμα, οπότε πρακτικά αρχίζουμε την κάθοδο. Η πρώτη εντύπωση είναι, αφού συνηθίσουμε στο φως που εισέρχεται  και ανάβοντας την ασετιλίνη, ότι βρισκόμαστε στο πάνω μέρος μεγάλης κατηφορικής αίθουσας (27χ36) που έπεσε τμήμα της οροφής, αφού διακρίνουμε τα πεσμένα βράχια. Αποκαλύφθηκε όμως  είσοδος σε αυτό. Κατηφορίζουμε, και η αίθουσα διανοίγεται περισσότερο. Στο κατώτερο σημείο μας εντυπωσιάζουν δύο τεράστιες κολώνες, από το δάπεδο μέχρι την οροφή.

Εδώ είναι φανερό ότι υπήρχαν είσοδοι νερού με έντονη ροή και πλούσιο σταλακτιτικό υλικό. Αυτό στη πορεία των αιώνων που πέρασαν δημιούργησαν αυτές με το μεράκι της φύσης. Ο διάκοσμος σε αυτές είναι πλούσιος, κάθε μορφής και με λευκό χρώμα, που δείχνει ότι εισέρχεται αμιγές ολοκάθαρο υλικό. Σταλακτίτες πολύ όμορφοι στην οροφή έχοντας πολλές μικρές βελόνες (ελικτίτες). Αντίστοιχα και στο δάπεδο υπάρχουν πολλοί σταλαγμίτες και μερικοί μεγάλοι σαν κίονες. Η αίθουσα ανηφορίζει 19μ και τελειώνει. Κατεβαίνοντας, προς τα αριστερά, προεκτείνεται σε μικρό διάδρομο που και αυτός τελειώνει. Εδώ υπάρχει πλούσιος διάκοσμος, ακόμα και στα πλευρικά τοιχώματα.

Οι παλαιότεροι παρατηρούν ότι το σπήλαιο έχει αρκετό κόκκινο χρώμα και λιγότερο λευκό, αφού άλλαξε από τότε που έπιασε φωτιά στη γύρω περιοχή. Σε πολλά σημεία υπάρχουν και γούρνες (γκουρ) με νερό και σε μεγάλη έκταση λάσπες που γλιστρά επικίνδυνα, ώστε να περπατάμε στο σπήλαιο με προσοχή.

Οι μετρήσεις έδειξαν 17,5 βαθμούς Κ. και υγρασία 87%. Ξεκινώντας την ανηφορική πλαγιά προς την έξοδο, τα σύννεφα σκόρπισαν και μια μεγάλη δέσμη φωτός μπαίνει στο σπήλαιο, που την αποκαλύπτουν οι υδρατμοί της υγρασίας φαντασμαγορικά. Από τη φωτεινή αυτή στήλη αρχίζει η ανάβαση στο άπλετο φως της ημέρας, που λούζει το γύρω μανιάτικο τοπίο. Την όμορφη αυτή μέρα τη συμπληρώνει μια βόλτα μέχρι το Μέζαπο. Κατεβαίνοντας, παρατηρούμε στα δεξιά μας το λόφο που βρίσκεται το σπήλαιο που δεν υπάρχει τίποτα παρά μια μονοκόμματη πλακούρα μεγάλης έκτασης. Από εκεί συνεχίζει το παλιό μονοπάτι προς το Μέζαπο με καλντερίμι και για αυτό και το σπήλαιο ονομάστηκε της Πλακουρήθρας.

Στο ταβερνάκι, η σπεσιαλιτέ της ημέρας είναι μαριδάκι πελαγίσιο που συμπληρώνει τις γαστρονομικές μας ορέξεις. Η άγρια φυσική ομορφιά του όρμου, με τις κάθετες πλευρές και το πλούσιο ανάγλυφο του τοπίου, κάνει το περιβάλλον αισθησιακό. Ρωτώντας, βρίσκω τον Βαγγέλη Λιόση, γαμπρομανιάτη στο Μέζαπο, που μας υποδέχεται όλο χαρά, αφού πάρα πολλά χρόνια είμαστε στην ίδια γειτονιά και μεγάλωσε, στον Υμηττό, που έχω και το κατάστημά μου και τον κουρεύω από το 1982 με τον αδελφό του τον Ανδρέα. Μου υπόσχεται και με προσκαλεί μια επόμενη φορά για εξόρμηση με το όμορφο πλεούμενο, που έχει στο λιμανάκι, στις γύρω θαλασσοσπηλιές και στο γραφικό Τηγάνι. Ζωντανή πρόκληση για επικείμενη επιστροφή στο γραφικό Μέζαπο.